Η Τεχεράνη περνά στη μετα-Χαμενεΐ εποχή μέσα σε κλίμα έντασης και γεωπολιτικής αβεβαιότητας, ενώ το εσωτερικό πολιτικό σύστημα ενεργοποιεί άμεσα τις συνταγματικές διαδικασίες για τη διατήρηση της θεσμικής συνέχειας. Η απώλεια του ανώτατου ηγέτη ανοίγει μια περίοδο μεταβατικής διακυβέρνησης, με την κρατική μηχανή να επιχειρεί να αποτρέψει κενό εξουσίας σε μια εξαιρετικά κρίσιμη συγκυρία.
Την ίδια ώρα, ο Αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ σχολίασε με τον γνωστό του τρόπο τη διαδοχή στην Τεχεράνη, δηλώνοντας: «Ξέρω ποιος θα τον διαδεχθεί, αλλά δεν το λέω», αφήνοντας να αιωρείται ένα αίνιγμα για τις εξελίξεις στο εσωτερικό του ιρανικού καθεστώτος.
Μεταβατική διοίκηση και συνταγματικές διαδικασίες
Σύμφωνα με τις προβλέψεις του ιρανικού Συντάγματος, τα καθήκοντα του ανώτατου ηγέτη ασκούνται προσωρινά από τριμελές όργανο έως την εκλογή διαδόχου. Η Τεχεράνη ανακοίνωσε ότι ο πρόεδρος του Ιράν, Μασούντ Πεζεσκιάν, ο επικεφαλής της δικαστικής εξουσίας και ένας κληρικός – μέλος του ισχυρού Συμβουλίου των Φρουρών – θα επιβλέπουν τη μεταβατική περίοδο.
Η τελική επιλογή του νέου ανώτατου ηγέτη ανήκει στη Συνέλευση των Ειδικών, ένα σώμα 88 κληρικών που εκλέγονται τυπικά από τον λαό, αλλά στην πράξη αποτελούνται από πρόσωπα απολύτως πιστά στην Ισλαμική Δημοκρατία. Το ίδιο όργανο είχε αναδείξει τον Χαμενεΐ το 1989 και καλείται τώρα να αποφασίσει το συντομότερο δυνατό για τον διάδοχό του. Ωστόσο, οι πολεμικές συνθήκες και τα ζητήματα ασφάλειας ενδέχεται να δυσκολέψουν την άμεση σύγκληση όλων των μελών.
Η επιστροφή του Σάχη παραμένει σενάριο
Από τις Ηνωμένες Πολιτείες, ο Ρεζά Παχλαβί, γιος του τελευταίου Σάχη του Ιράν, δηλώνει έτοιμος να επιστρέψει και να αναλάβει τον Θρόνο του Παγονιού. Παρά τις δηλώσεις του, η προοπτική παλινόρθωσης της μοναρχίας δεν φαίνεται να συγκεντρώνει σοβαρή πολιτική στήριξη, ενώ η Ουάσιγκτον δεν δείχνει να ενθουσιάζεται με ένα τέτοιο ενδεχόμενο.
Τα φαβορί για τη διαδοχή
Στους πολιτικούς και δημοσιογραφικούς κύκλους, το όνομα που κυριαρχεί είναι εκείνο του Μοζντάμπα Χαμενεΐ, δεύτερου γιου του εκλιπόντος ηγέτη. Εδώ και χρόνια έχει οικοδομήσει ισχυρούς δεσμούς με τους Φρουρούς της Επανάστασης και την παραστρατιωτική Basij, ενώ θεωρείται ότι διαθέτει σημαντική επιρροή στο εσωτερικό του συστήματος εξουσίας.
Ωστόσο, η πιθανή διαδοχή του αντιμετωπίζει εμπόδια: δεν έχει δοκιμαστεί εκλογικά, δεν διαθέτει ακόμη το θεολογικό κύρος που απαιτείται για τη θέση και η οικογενειακή διαδοχή αντιμετωπίζεται με επιφυλακτικότητα από τμήματα του κατεστημένου.
Μεταξύ των εναλλακτικών ονομάτων συγκαταλέγεται ο Αλιρεζά Αράφι, ανώτερος κληρικός και αντιπρόεδρος της Συνέλευσης των Εμπειρογνωμόνων, με μακρά εμπειρία σε θεσμικούς ρόλους και ισχυρή θεολογική κατάρτιση. Παρά το κύρος του, θεωρείται ότι στερείται πολιτικού βάρους και βαθιών δεσμών με τα κέντρα ισχύος.
Ο Χασάν Χομεϊνί, εγγονός του ιδρυτή της Ισλαμικής Δημοκρατίας, διαθέτει βαρύ ιστορικό όνομα αλλά περιορισμένη επιρροή στον μηχανισμό ασφαλείας και την κυβερνώσα ελίτ, ενώ θεωρείται λιγότερο σκληροπυρηνικός από άλλους υποψήφιους.
Στην πιο σκληρή ιδεολογικά πτέρυγα ανήκει ο Μοχάμαντ Μεντί Μιρμπαγκερί, γνωστός για τις αντιδυτικές θέσεις του, ενώ ο Χασάν Χοσεϊνί Μπουσεχρί διαθέτει θεσμικές διασυνδέσεις και εμπειρία, αλλά χαμηλό δημόσιο προφίλ.
Ο ρόλος της διπλωματίας
Ο πρώην υπουργός Εξωτερικών Μοχάμαντ Τζαβάντ Ζαρίφ εμφανίζεται ως πιθανή επιλογή για ανώτατα πολιτικά αξιώματα, χάρη στη διεθνή αναγνώριση και την εμπειρία του στη διαχείριση κρίσεων. Υπήρξε κεντρικό πρόσωπο στις διαπραγματεύσεις για το πυρηνικό πρόγραμμα και διατήρησε ανοικτούς διαύλους επικοινωνίας με τη Δύση, χωρίς να έρθει σε ρήξη με τη σκληρή γραμμή της ιρανικής ηγεσίας.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
Η Μέση Ανατολή φλέγεται: Ιρανικά αντίποινα μετά τον θάνατο Χαμενεΐ
