Οι περισσότεροι πιστεύουμε ότι τρώμε μόνο όταν το σώμα μας ζητά τροφή. Στην πραγματικότητα, όμως, η πείνα δεν είναι πάντα σωματική, καθώς επηρεάζεται από μια σειρά βιολογικών και ψυχολογικών παραγόντων.
Ο εγκέφαλος και το σώμα βρίσκονται σε συνεχή επικοινωνία. Έτσι, εκτός από τη φυσιολογική ανάγκη για φαγητό, μπορεί να θελήσεις να φας επειδή νιώθεις άγχος, λύπη, ανία ή ακόμη και χαρά. Τα όρια, ωστόσο, ανάμεσα στη σωματική και τη συναισθηματική πείνα δεν είναι πάντα ευδιάκριτα.
Πώς μπορείς, λοιπόν, να καταλάβεις αν το σώμα σου χρειάζεται πραγματικά τροφή ή αν προσπαθείς μέσω του φαγητού να διαχειριστείς ένα συναίσθημα;
Γιατί δεν κοιμάσαι καλά; 5 «αθόρυβοι» εχθροί που δεν είχες σκεφτεί
Τι κρύβεται πίσω από τη συναισθηματική πείνα;
Ο Αμερικανός ψυχοφαρμακολόγος Ronald K. Siegel είχε περιγράψει κάποτε τη μέθη ως την «4η βασική ανθρώπινη ανάγκη», μετά την πείνα, τη δίψα και τη σεξουαλική επιθυμία. Παρότι αναφερόταν στο αλκοόλ και στις ουσίες, η άποψή του συνδέεται με τη βαθύτερη ανάγκη των ανθρώπων να μεταβάλλουν τη συναισθηματική τους κατάσταση.
Να περάσουν, για παράδειγμα, από τη λύπη στη χαρά, από την ανία στο ενδιαφέρον ή από το άγχος στην ηρεμία. Ορισμένες φορές αυτή η αλλαγή αναζητείται μέσα από το φαγητό.
Η συναισθηματική πείνα αποτελεί αντίδραση σε θετικά ή αρνητικά συναισθήματα. Μπορεί να φας για να νιώσεις καλύτερα μετά από μια δύσκολη ημέρα, για να επιβραβεύσεις τον εαυτό σου, για να γιορτάσεις ή απλώς επειδή βαριέσαι.
Τα σημάδια της συναισθηματικής πείνας
Σε αντίθεση με τη φυσιολογική πείνα, η συναισθηματική εμφανίζεται συνήθως ξαφνικά, ως αυθόρμητη αντίδραση σε ένα συναίσθημα.
Συχνά συνοδεύεται από έντονη επιθυμία για ένα συγκεκριμένο «comfort food», όπως γλυκά, σοκολάτα ή τρόφιμα με υψηλή περιεκτικότητα σε ζάχαρη. Δεν νιώθεις ότι θα μπορούσες να φας οτιδήποτε, αλλά ότι χρειάζεσαι τη συγκεκριμένη τροφή εκείνη τη στιγμή.
Η επιθυμία μπορεί επίσης να υποχωρήσει αν στρέψεις την προσοχή σου σε κάποια άλλη δραστηριότητα, όπως μια βόλτα, λίγη άσκηση, έναν ύπνο ή μια συζήτηση με έναν φίλο. Πρόκειται, δηλαδή, για μια ανάγκη που ξεκινά περισσότερο από το μυαλό και το συναίσθημα παρά από το στομάχι.
Αυτό δεν σημαίνει ότι η επιθυμία δεν είναι αληθινή. Σημαίνει, όμως, ότι δεν προέρχεται απαραίτητα από τη βιολογική ανάγκη του οργανισμού για τροφή.
Πώς εκδηλώνεται η σωματική πείνα;
Η σωματική πείνα είναι ο τρόπος με τον οποίο το σώμα σε ενημερώνει ότι χρειάζεται ενέργεια και θρεπτικά συστατικά. Μπορείς να παραμερίσεις προσωρινά μια συναισθηματική λιγούρα, όμως η πραγματική πείνα γίνεται όλο και πιο έντονη όσο περνά η ώρα.
Η σωματική πείνα ρυθμίζεται, μεταξύ άλλων, από ορμόνες όπως η γκρελίνη και η λεπτίνη. Η γκρελίνη συνδέεται με την αύξηση της όρεξης, ενώ η λεπτίνη συμβάλλει στη σηματοδότηση του κορεσμού. Μέσα από αυτή τη διαδικασία, το σώμα και ο εγκέφαλος ανταλλάσσουν διαρκώς μηνύματα σχετικά με την ανάγκη για τροφή.
Τα χαρακτηριστικά της πραγματικής πείνας
Η σωματική πείνα δεν εμφανίζεται συνήθως απότομα. Αναπτύσσεται σταδιακά και γίνεται εντονότερη όσο περνούν οι ώρες χωρίς φαγητό.
Συχνά παρουσιάζεται κοντά στις συνηθισμένες ώρες των γευμάτων και συνοδεύεται από σωματικές ενδείξεις, όπως γουργούρισμα, αίσθημα κενού στο στομάχι, αδυναμία ή ακόμη και πόνο όταν είναι πολύ έντονη.
Παράλληλα, δεν περιορίζεται στην επιθυμία για ένα συγκεκριμένο τρόφιμο. Όταν πεινάς πραγματικά, περισσότερες επιλογές φαγητού φαίνονται ικανοποιητικές, αρκεί να καλύψουν την ανάγκη σου για τροφή. Η σωματική πείνα υποχωρεί όταν φας και αισθανθείς κορεσμό.
Οι ερωτήσεις που θα σε βοηθήσουν να τις ξεχωρίσεις
Όταν νιώσεις την ανάγκη να φας, αφιέρωσε λίγα λεπτά για να παρατηρήσεις τι συμβαίνει στο σώμα και στη διάθεσή σου.
Πώς αισθάνεσαι εκείνη τη στιγμή; Αν η επιθυμία για φαγητό συνοδεύεται από άγχος, λύπη, θυμό, βαρεμάρα ή έντονη χαρά, είναι πιθανό να έχει συναισθηματική αφετηρία.
Έχουν περάσει αρκετές ώρες από το τελευταίο σου γεύμα; Αν έχεις φάει πρόσφατα και δεν παρουσιάζεις κανένα σωματικό σημάδι πείνας, ίσως πρόκειται περισσότερο για λιγούρα.
Θέλεις ένα συγκεκριμένο τρόφιμο; Η έντονη επιθυμία αποκλειστικά για γλυκό, σοκολάτα ή κάποιο άλλο συγκεκριμένο φαγητό συνδέεται συχνά με τη συναισθηματική πείνα.
Σταματάς όταν χορτάσεις; Η σωματική πείνα ικανοποιείται με το φαγητό. Αντίθετα, η συναισθηματική ανάγκη μπορεί να επιμένει ακόμη και όταν το στομάχι έχει γεμίσει.
Πότε χρειάζεται να ζητήσεις βοήθεια
Το να φας περιστασιακά για συναισθηματικούς λόγους είναι μια συνηθισμένη ανθρώπινη συμπεριφορά και δεν αποτελεί από μόνο του λόγο ανησυχίας.
Αν, όμως, συμβαίνει συχνά, συνοδεύεται από απώλεια ελέγχου, ενοχές ή επηρεάζει τη σχέση σου με το φαγητό και την καθημερινότητά σου, είναι σημαντικό να απευθυνθείς σε έναν επαγγελματία υγείας. Με την κατάλληλη καθοδήγηση μπορείς να αναγνωρίσεις τα ερεθίσματα που σε οδηγούν στο φαγητό και να βρεις πιο βοηθητικούς τρόπους διαχείρισης των συναισθημάτων σου.
Διαβάστε επίσης: Καύσωνας: 10 λάθη που ανεβάζουν ακόμη περισσότερο τη θερμοκρασία μέσα στο σπίτι
