Πότε ήταν η τελευταία φορά που αναζητήσατε πραγματικά μια συνταγή στο διαδίκτυο για να αποφασίσετε τι θα μαγειρέψετε; Για πολλούς, η απάντηση ίσως είναι «δεν θυμάμαι».
Και αυτό γιατί πλέον οι συνταγές μάς βρίσκουν πριν τις αναζητήσουμε. Αρκεί να ανοίξουμε το TikTok ή το Instagram και μέσα σε λίγα λεπτά θα εμφανιστούν μπροστά μας ζυμαρικά με τρία υλικά, ένα λαχταριστό burger, ένα εύκολο γλυκό χωρίς ψήσιμο ή το νέο food trend που όλοι θέλουν να δοκιμάσουν.
Τα social media δεν αποτελούν πια μόνο πηγή έμπνευσης. Έχουν αρχίσει να επηρεάζουν τον τρόπο που επιλέγουμε, μαγειρεύουμε, ακόμη και αντιλαμβανόμαστε το φαγητό.
Συνταγή: Κολοκυθάκια στο air fryer – Η πιο τραγανή καλοκαιρινή συνταγή με ελάχιστο λάδι
Από τα βιβλία μαγειρικής στο ατελείωτο scroll
Κάποτε οι αγαπημένες συνταγές βρίσκονταν σε βιβλία μαγειρικής γεμάτα σημειώσεις και λεκέδες ή σε σελίδες περιοδικών που κόβαμε και φυλάγαμε για «κάποια στιγμή». Αργότερα ήρθαν οι τηλεοπτικές εκπομπές μαγειρικής και στη συνέχεια το YouTube, όπου μπορούσαμε να σταματήσουμε ένα βίντεο και να ακολουθήσουμε τη συνταγή βήμα-βήμα.
Η πανδημία έφερε μια νέα έκρηξη ενδιαφέροντος για τη μαγειρική, με το προζύμι, τα σπιτικά ψωμιά και τις εύκολες συνταγές να κατακλύζουν το διαδίκτυο.
Σήμερα, όμως, έχει αλλάξει κάτι βασικό: δεν χρειάζεται καν να ψάξουμε. Ο αλγόριθμος γνωρίζει ήδη τι μας αρέσει και είναι έτοιμος να μας «σερβίρει» την επόμενη ιδέα.
Η συνταγή πρέπει να σε κερδίσει σε δευτερόλεπτα
Στο TikTok και το Instagram όλα κρίνονται από την πρώτη εικόνα. Ένα λιωμένο τυρί, μια τραγανή κρούστα που σπάει, μια σοκολάτα που τρέχει ή ένα burger που κόβεται στη μέση μπορούν να κάνουν τον χρήστη να σταματήσει αμέσως το scroll.
Οι πραγματικοί χρόνοι προετοιμασίας, τα λάθη και οι αποτυχημένες προσπάθειες συνήθως απουσιάζουν. Βλέπουμε μόνο τις πιο εντυπωσιακές στιγμές και μέσα σε λίγα δευτερόλεπτα έχουμε την αίσθηση ότι μπορούμε να πετύχουμε ακριβώς το ίδιο αποτέλεσμα.
Δεν είναι τυχαίο ότι συχνά θυμόμαστε περισσότερο την εικόνα ενός πιάτου παρά τα υλικά του.
Έρευνα που δημοσιεύτηκε στο «Trends in Food Science & Technology», βασισμένη στην ανάλυση 377 δημοσιευμένων μελετών, υποστηρίζει ότι τα social media δεν αντικατοπτρίζουν απλώς τις διατροφικές μας συνήθειες, αλλά μπορούν να συμβάλλουν ενεργά στη διαμόρφωσή τους.
«Πέντε υλικά», «ένα σκεύος» και έτοιμο
«Με μόλις πέντε υλικά», «σε ένα σκεύος», «χωρίς ψήσιμο», «εύκολο βραδινό», «για τεμπέληδες». Οι συγκεκριμένες φράσεις εμφανίζονται παντού και δεν είναι τυχαίο.
Η ταχύτητα έχει γίνει βασικό κριτήριο στην επιλογή μιας συνταγής. Πριν αναρωτηθούμε «τι θέλω να φάω;», πολλές φορές σκεφτόμαστε «πόση ώρα θα χρειαστώ για να το φτιάξω;».
Ταυτόχρονα, τα viral πιάτα δεν αρκεί να είναι νόστιμα. Πρέπει να είναι και εντυπωσιακά στην κάμερα. Κοντινά πλάνα, ήχοι, λιωμένα τυριά, τραγανές υφές και έντονα χρώματα αποτελούν πλέον κομμάτι της εμπειρίας.
Αυτή η αισθητική έχει περάσει ακόμη και στα εστιατόρια. Ένα πιάτο που είναι «Instagrammable» έχει περισσότερες πιθανότητες να φωτογραφηθεί, να γίνει story ή reel και να φτάσει στις οθόνες χιλιάδων υποψήφιων πελατών.
Γιατί αποθηκεύουμε δεκάδες συνταγές και δεν τις φτιάχνουμε ποτέ;
Υπάρχει, βέβαια, και το παράδοξο της εποχής: έχουμε αποθηκευμένες εκατοντάδες συνταγές, αλλά τελικά μαγειρεύουμε ελάχιστες από αυτές.
Βλέπουμε ένα βίντεο, πατάμε «save» με την υπόσχεση ότι θα το δοκιμάσουμε και λίγα δευτερόλεπτα αργότερα έχουμε ήδη περάσει στο επόμενο.
Μελέτη που δημοσιεύτηκε στο επιστημονικό περιοδικό «Memory» έδειξε ότι η συνεχής μετάβαση από το ένα σύντομο βίντεο στο άλλο μπορεί να επιβαρύνει τη μνήμη, καθώς η προσοχή μας μετατοπίζεται διαρκώς.
Έτσι, πολλές φορές καταλήγουμε να «καταναλώνουμε» περισσότερο περιεχόμενο γύρω από το φαγητό από όσο πραγματικά μαγειρεύουμε.
Από το viral trend στο πιάτο μας
Cottage cheese, matcha, avocado toast, smash burgers και δεκάδες ακόμη τάσεις μπήκαν δυναμικά στην καθημερινότητά μας επειδή τις είδαμε ξανά και ξανά στις οθόνες μας.
Όσο περισσότερο εμφανίζεται ένα φαγητό στο feed μας, τόσο πιο οικείο γίνεται και τόσο πιθανότερο είναι κάποια στιγμή να θελήσουμε να το δοκιμάσουμε.
Ο αλγόριθμος, λοιπόν, δεν αποφασίζει απλώς ποιο βίντεο θα δούμε μετά. Μπορεί να επηρεάσει ακόμη και το τι θα βάλουμε στο καλάθι του σούπερ μάρκετ ή τι θα μαγειρέψουμε το βράδυ.
Αυτό δεν σημαίνει απαραίτητα ότι τρώμε χειρότερα ή πιο πρόχειρα. Σημαίνει, όμως, ότι η ευκολία, η ταχύτητα και η εικόνα έχουν αποκτήσει μεγαλύτερο βάρος στις επιλογές μας.
Και κάπου ανάμεσα στα reels των 30 δευτερολέπτων και στις συνταγές των πέντε υλικών υπάρχει κάτι που κανένας αλγόριθμος δεν μπορεί να συμπυκνώσει: η πραγματική απόλαυση της μαγειρικής. Εκείνη που χρειάζεται χρόνο, δοκιμές, μυρωδιές, μικρά λάθη και ανθρώπους γύρω από ένα τραπέζι.
Γιατί μπορεί το TikTok να μας δείχνει σε λίγα δευτερόλεπτα τι θα φάμε σήμερα, αλλά το καλό φαγητό εξακολουθεί να θέλει τον χρόνο του.
Διαβάστε επίσης: Το απλό τεστ για να καταλάβεις αν ένα καρπούζι είναι γλυκό πριν το κόψεις
