Οι δεκαετίες του 1990 και του 2000 στην ελληνική τηλεόραση ήταν μια εποχή τολμηρή, αφελής και συχνά εξωφρενική.
Ήταν η εποχή που βλέπαμε στη μικρή οθόνη πράγματα που σήμερα θα θεωρούνταν «απαγορευμένα», είτε λόγω αλλαγμένων κοινωνικών προτύπων, πολιτικής ορθότητας είτε λόγω αυστηρότερων κανονισμών.
Από κωμικές σειρές με χοντροκομμένο χιούμορ μέχρι ριάλιτι με ακραίο περιεχόμενο, πολλά απ’ όσα προβάλλονταν τότε δύσκολα θα έβρισκαν θέση στο σημερινό τηλεοπτικό τοπίο. Δεν είναι υπερβολή να πούμε ότι μεγαλώσαμε με τηλεόραση που πολλές φορές έσπαγε τα ταμπού και το έκανε μάλιστα ώρες prime time, χωρίς κανείς να σοκάρεται ιδιαίτερα.
Σήμερα όμως, μια πιο ευαισθητοποιημένη γενιά θεατών και ρυθμιστικών αρχών στέκεται απέναντι σε τέτοια φαινόμενα.
Ας θυμηθούμε, λοιπόν, μερικές χαρακτηριστικές περιπτώσεις όπου η τηλεόραση των ’90s και ’00s τόλμησε πράγματα που σήμερα δεν θα έπαιζαν (και μάλλον καλά θα έκανε).
Οι γυναικάδες, τα χαστούκια και οι «χαζές» ξανθιές των σίριαλ
Στις ελληνικές κωμικές σειρές των ’90s και ’00s, το χιούμορ ήταν ωμό, επιθετικό και συχνά αδίστακτο. Στους Δύο Ξένους, οι καβγάδες, τα χαστούκια και οι τοξικές ατάκες ανάμεσα στους ήρωες αντιμετωπίζονταν ως ρομαντική κωμωδία. Σήμερα, η ίδια σχέση θα άνοιγε συζήτηση για κακοποιητικές συμπεριφορές πριν προλάβει να πέσει το πρώτο γέλιο.
Την ίδια στιγμή, χαρακτήρες όπως η Ντένη Μαρκορά εκτόξευαν ατάκες που τότε θεωρούνταν «φαρμακερές» και cult, αλλά σήμερα θα χαρακτηρίζονταν ξεκάθαρα προσβλητικές.
Ομοφοβία, body shaming και στερεοτυπικές απεικονίσεις περνούσαν κάτω από το ραντάρ, γιατί απλώς… έτσι ήταν η τηλεόραση.
Αντίστοιχα, στις σειρές των ’90s, οι γυναικάδες, οι ψεύτες και οι χειριστικοί ήρωες παρουσιάζονταν συχνά ως συμπαθείς τύποι. Το κοινό γελούσε με τον «Ακάλυπτο», χειροκροτούσε τον Μάνθο Φουστάνο και δεν προβληματιζόταν ιδιαίτερα για το πώς αντιμετωπίζονταν οι γυναίκες μέσα στο σενάριο.
Σήμερα, τέτοιοι χαρακτήρες είτε θα ξαναγράφονταν πλήρως είτε θα συνοδεύονταν από σαφή αποστασιοποίηση του σεναρίου.
Όταν τα δράματα ξεπερνούσαν τα κοινωνικά ταμπού
Δεν ήταν μόνο οι κωμωδίες. Τα ελληνικά δράματα των ’90s τόλμησαν θεματικές που ακόμα και σήμερα θα θεωρούνταν δύσκολες. Η Αναστασία έφερε στο προσκήνιο μια ιστορία με έντονη σεξουαλικότητα και ακραίες οικογενειακές σχέσεις, προκαλώντας σοκ αλλά και τεράστια τηλεθέαση.
Το Άγγιγμα Ψυχής τόλμησε να αγγίξει τη σύγκρουση πίστης και έρωτα μέσα από έναν ιερέα που ερωτεύεται, ανοίγοντας έναν διάλογο που τότε θεωρήθηκε σχεδόν ιερόσυλος.
Αυτές οι σειρές δεν φοβήθηκαν την κατακραυγή, ούτε προσπάθησαν να «μαλακώσουν» τις γωνίες τους. Σήμερα, αντίστοιχες θεματικές πιθανότατα θα περνούσαν από πολλαπλά φίλτρα, focus groups και προειδοποιήσεις καταλληλότητας.
Η εποχή που τα ριάλιτι δεν ήξεραν τι σημαίνει όριο
Αν οι σειρές ήταν τολμηρές, τα ριάλιτι των ’00s ήταν απλώς ανεξέλεγκτα. Το πρώτο Big Brother άλλαξε για πάντα την τηλεόραση, όχι μόνο επειδή έφερε το voyeurism στο σαλόνι μας, αλλά γιατί έδειξε πράγματα που σήμερα θα κόβονταν στο μοντάζ χωρίς δεύτερη σκέψη. Ερωτικές σκηνές, ακραίες συμπεριφορές, ξεγυμνωμένες προσωπικές στιγμές – όλα γίνονταν τηλεοπτικό προϊόν.
Λίγα χρόνια αργότερα, εκπομπές όπως Η Στιγμή της Αλήθειας πήγαν το πράγμα ένα βήμα παραπέρα: προσωπικά μυστικά, οικογενειακές συγκρούσεις και εξευτελιστικές ερωτήσεις σε ζωντανή μετάδοση, με αντάλλαγμα λίγα λεπτά δημοσιότητας και χρήματα. Σήμερα, ένα τέτοιο concept δύσκολα θα έβρισκε θέση σε μεγάλο κανάλι χωρίς καταιγισμό αντιδράσεων.
Trash TV, αγάπη μου
Κι αν τα ριάλιτι σόκαραν, η trash TV απλώς… δεν λογοδοτούσε σε κανέναν. Εκπομπές τύπου Χρυσό Κουφέτο, Ερωτοδικείο, Αυτόφωρο και αργότερα τα Παρατράγουδα έκαναν διάσημους ανθρώπους που μέχρι τότε ζούσαν στο περιθώριο. Για κάποιους, ήταν βήμα έκφρασης. Για άλλους, καθαρή εκμετάλλευση.
Το κοινό γελούσε, σχολίαζε, θυμόταν ατάκες και πρόσωπα, χωρίς να αναρωτιέται ιδιαίτερα αν αυτό που βλέπει είναι ηθικό. Σήμερα, τέτοιες εκπομπές θα κατηγορούνταν για στιγματισμό και τηλεοπτικό κανιβαλισμό.
Η ελληνική τηλεόραση των ’90s και των ’00s ήταν ανεξέλεγκτη, προκλητική και συχνά αμήχανη. Όπως και να το κάνουμε, όμως, ήταν και αυθεντική, χωρίς φίλτρα και χωρίς φόβο.
Σήμερα, πολλά από εκείνα που βλέπαμε δεν θα έπαιζαν ούτε ως πείραμα. Και ίσως καλά θα έκαναν. Αυτό δεν σημαίνει ότι πρέπει να ακυρώσουμε εκείνη την εποχή.
Αντίθετα, αξίζει να τη θυμόμαστε όπως ήταν… ένα τηλεοπτικό χάος που μας διαμόρφωσε, μας διασκέδασε και – άθελά του – μας έμαθε και πού πρέπει να μπαίνουν τα όρια.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
Ποιοι παίκτες των talent shows κατάφεραν να κάνουν καριέρα μετά;
